را ملحظه كرده و مبلغ زائد و اضافى ديه مسلمان بر او را ابتداء به مسلمان ردّ كرده و پس از آن قصاص بايد نمايند . تنبيه و تبصره گفته شد مسلمان اگر به كشتار اهل ذمّه اعتياد پيدا كند وى را بقتل مىرسانند اعمّ از آنكه از باب قصاص بوده يا بعنوان حدّ باشد ، حال كلام در اين است كه اعتياد به چند بار قتل در خارج تحقّق مىيابد : شارح ( ره ) مىفرماين : مرجع در تحقّق اعتياد عرف مىباشد ولى در عين حال بسا به مرتبه دوّم اين وصف حاصل مىشود چه آنكه كلمه [ اعتياد مشتق ] از عود به معناى بازگشت بفعل اوّل مىباشد كه اين معنا به مرتبه دوّم حاصل مىشود بنابراين وى را پس از قتل دوّم مىكشند و مىتوان گفت وصف مزبور در مرتبه سوّم محقّق شده لاجرم او را پس از قتل سوّم بايد كشت و اين احتمال اجود و بهتر است چه آنكه اعتياد شرط در جواز قصاص بوده لاجرم مىبايد قبل از استحقاق قصاص شرط كه وصف اعتياد باشد تحقق پيدا كرده باشد لذا حق اين است كه بگوئيم استحقاق قصاص در مرتبه سوم آمده امّا وصف اعتياد در بار دوّم تحقق پيدا مىكند . قوله : و توقفه على طلبه على الاوّل : ضمير در [ توقفه ] به قود راجع است و مقصود از [ على الاوّل ] اين استكه قتل مسلمان از باب قصاص باشد . قوله : دون الثانى : يعنى بخلاف آنكه قتل وى از باب حدّ باشد . قوله : ففى توقفه على طلب جميع اولياء المقتولين : ضمير در